Xem Ngay

Tình quê hương đất nước trong ba bài thơ “ Bên kia sông Đuống “ ( Hoàng Cầm ) , “ Việt Bắc “ ( Tố Hữu ) và “ Đất nước “ ( Nguyễn Đình Thi ) - Văn mẫu lớp 12 - Viết bài tập làm văn lớp 12- Những bài văn hay lớp 12

HocNhanh.vn
Tình quê hương đất nước trong ba bài thơ “ Bên kia sông Đuống “ ( Hoàng Cầm ) , “ Việt Bắc “ ( Tố Hữu ) và “ Đất nước “ ( Nguyễn Đình Thi )   - Văn mẫu lớp 12 - Viết bài tập làm văn lớp 12- Những bài văn hay lớp 12

Văn hào Êrenbua có nói : “ Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất , yêu cái cây trồng ở trước nhà , yêu cái phố nhỏ đổ ra bờ sông , yêu vị
thơm chua chát của trái lê mùa thu , hay mùa cỏ thảo nguyên có hơi rượu mạnh . Chiến tranh khiến cho mỗi công dân Xô Viết nhận ra vẻ thanh tú của chốn quê
hương . Người vùng Bắc nghĩ đến những cánh rừng bên dòng sông Vina hay miền Xucônô thân cây mọc là là mặt nước , nghĩ đến những đêm tháng sáu sáng hồng
và tiếng cô nàng gọi đùa người yêu . Người xứ Ucơren nhớ bóng thuỳ dương tư lự bên đường…” . Cuộc kháng chiến chống Pháp thần thành của dân tộc ta cũng đã
khiến cho mỗi người Việt Namcàng thêm yêu thêm quý quê hương đất nước mình . Những công dân nhạy cảm nhất đã phản ánh tình yêu quê hương đất nước của
nhân dân ta trong những bài thơ . Tiêu biểu cho những bài thơ đó là “Bên kia sông Đuống “ của Hoàng Cầm , “ Đất nước “ của Nguyễn Đình Thi và “ Việt Bắc “ của Tố
Hữu .
Nhà thơ Hoàng Cầm đi kháng chiến chống Pháp giữa núi rừng Việt Bắc, nhà thơ nhớ về quê hương Kinh Bắc bên kia sông Đuống đang còn trong bóng tối của giặc Pháp xâm lược:
“Sông Đuống trôi đi                                                                   
Một dòng lấp lánh                                                                     
Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì                                
Xanh xanh bãi mía bờ dâu                                                      
Ngô khoai biêng biếc                                                                
Đứng bên này sông sao nhớ tiếc                                                
Sao xót xa như rụng bàn tay”
Nỗi nhớ thật tha thiết! Hình ảnh quê hương hiện lên trong thơ thật đẹp! Những cảm nhận riêng của thi sĩ gây ấn tượng sâu đậm cho người đọc . Cái dáng “ nghiêng nghiêng “ của dòng sông Đuống là của Hoàng Cầm . Nỗi “nhớ tiếc “ , “ xót xa “ trở thành nỗi đau của thân xác ( rụng bàn tay ) cảm động xiết bao! Bằng những cảm giác tinh tế , hình ảnh của quê hương trù phú , có truyền thống văn hoá hiện lên sinh động :
Bên kia sông Đuống                                                                   
Quê hương ta lúa nếp thơm nồng                                           
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong                                        
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp “
Nhưng rồi giặc Pháp tàn bạo đã chà đạp lên quê hương thân yêu của nhà thơ :
“Quê hương ta từ ngày khủng khiếp                                              
Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn
Những giá trị văn hoá cổ truyền bị phá hoạt . Còn đâu cuộc sống yên vui , còn đâu những cô nàng “ môi cắn chỉ quết trầu “ , còn đâu những cô hàng xén răng đen “ cười như mùa thu toả nắng “ , thật đau xót khi :
“Mẹ con đàn lợn âm dương                                                        
Chia lìa đôi ngả                                                                         
Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã                                     
Bây giờ tan tác về đâu? “
Đúng như Êrenbua nói : “ Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất …” Một dòng sông Đuống lấp lánh , những bức tranh làng Hồ , những thiếu nữ quan họ…đã nói lên tình yêu quê hương tha thiết của thi sĩ và gợi đến tình yêu quê hương sâu thẳm của mỗi tâm hồn Việt Nam.
Nguyễn Đình Thi lại cảm hứng về đất nước có tính chất tổng hợp . Tất nhiên đất nước rồi cũng được gợi lên bằng những hình ảnh , chi tiết cụ thể . Trường hợp này giống Trần Mai Ninh viết Tình sông núi khởi đầu bằng “Trăng nghiêng trên sông Trà Khúc …”. Nguyễn Đình Thi gợi lên hình ảnh của đất nước bằng niềm vui trước mùa thu kháng chiến với những sắc màu , âm thanh rộn rã :
“Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi                                                 
Gió thổi rừng tre phấp phới                                                       
Trời thu thay áo mới                                                                
Trong biếc nói cười thiết tha”
Giữa thời điểm nghiêm trọng của lịch sử , nhà thơ khẳng định tinh thần độc lập tự chủ của dân tộc , và bộc lộ niềm tự hào về đất nước :
“Trời xanh đây là của chúng ta                                                  
Núi rừng đây là của chúng ta                                                  
Những cánh đồng thơm mát                                                   
Những ngả đường bát ngát                                                   
Những dòng sông đỏ nặng phù sa”
Nếu Hoàng Cầm nồng nàn với những kỷ niệm thì Nguyễn Đình Thi suy tư và triết lí về đất nước , về không gian , về thời gian . Hoàng Cầm gợi lên hình ảnh con người của quê hương còn Nguyễn Đình Thi gợi lên con người của lịch sử . Cụ thể và khái quát , trừu tượng đều có sức mạnh :
“Nước chúng ta,                                                                      
Nước những người chưa bao giờ khuất                                       
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất                                            
Những buổi ngày xưa vọng nói về”
Đoạn kết bài thơ “ Đất nước “ là cảm hứng anh hùng ca . Tác giả ngợi ca sức mạnh bão táp của một dân tộc vùng lên giành tự do độc lập . Chiến thắng Điện Biên Phủ như là một biểu tượng sức mạnh của dân tộc anh hùng và cũng là biểu tượng cho sức mạnh của tình yêu Tổ quốc :
“Súng nổ rung trời giận dữ                                                    
Người lên như nước vỡ bờ                                                             
Nước Việt Nam, từ máu lửa                                                
Rũ bùn đứng dậy sáng loà .”
Bài thơ “ Việt Bắc “ của Tố Hữu là bản anh hùng ca kháng chiến . Trong bản đại hợp xướng ấy có một dòng trữ tình ngọt ngào , thắm thiết diễn tả tình yêu quê hương đất nước sâu sắc và mới mẻ . Đó là tình yêu “ quê hương cách mạng dựng nên cộng hoà “ :
“Mình về mình có nhớ ta
                        Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.
                            Mình về mình có nhớ không
                        Nhìn cây nhớ núi , nhìn sông nhớ nguồn? “
Lời Việt Bắc gợi đến tình nghĩa sâu sắc từ những ngày gian khổ , chia ngọt sẻ bùi :
                            “Mình về , có nhớ chiến khu
                        Miếng cơm chấm muối , mối thù nặng cai?
                            Mình về , rừng núi nhớ ai
                        Trám bùi để rụng , măng mai để già.
                            Mình đi , có nhớ những nhà
                        Hắt hiu lau xám , đậm đà lòng son “
Đáp lại lời Việt Bắc , người cán bộ kháng chiến cũng gợi lại những ân tình :
“Nhớ gì như nhớ người yêu
Trăng lên đầu núi , nắng chiều lưng nương”
Người về nhớ cảnh và người Việt Bắc , nhớ lại những kỷ niệm của những ngày kháng chiến gian nan “ bát cơm sẻ nửa , chăn sui đắp cùng “ . Và hình ảnh sâu đậm nhất đối với người cán bộ cách mạng là hình ảnh người mẹ Việt Bắc :
“Nhớ người mẹ nắng cháy lưng
Địu con lên rẫy , bẻ từng bắp ngô. “
Thiên nhiên Việt Bắc bốn mùa xanh tươi rực rỡ cũng được người về gợi lên đầy sức quyến rũ :
“Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi
Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng.
      Ngày xuân mơ nở trắng rừng
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang.
      Ve kêu rừng phách đổ vàng
Nhớ cô em gái hái măng một mình
      Rừng thu trăng rọi hoà bình
Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung”
Từ âm điệu trữ tình ngọt ngào thắm thiết , nhiều đoạn vang lên âm hưởng anh hùng ca . Tác giả tự hào về những chiến thắng oai hùng của dân tộc như Phủ Thông , Đèo Giàng , Sông Lô , Tây Bắc , Điện Biên Phủ . Ngợi ca những chiến thắng vẻ vang của dân tộc cũng chính là nhà thơ thể hiện ở đỉnh cao tinh thần yêu quê hương đất nước :
      “Những đường Việt Bắc của ta
Đêm đêm rầm rập như là đất nung
      Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan.
      Dân công đỏ đuốc từng đoàn
Bước chân nát đa , muôn tàn lửa bay.
      Nghìn đêm thăm thẳm sương dày
Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.”
Mượn màu sắc của tình yêu , bằng hình thức hát đối đáp dân tộc , nhà thơ Tố Hữu đã diễn tả sâu sắc và phong phú tình yêu quê hương đất nước và niềm tự hào về đất nước trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ vĩ đại .
Cuộc kháng chiến chống Pháp đã khiến cho mỗi người Việt Nam thêm yêu thương gắn bó với quê hương đất nước thân yêu của mình . Các nhà thơ đã khéo léo trưng bày những của quý cất giấu kín đáo trong rương  trong hòm đó của nhân dân . Mỗi bài mỗi vẻ , ba bài thơ : “ Bên kia sông Đuống “ của Hoàng Cầm , “ Đất nước “ của Nguyễn Đình Thi , “ Việt Bắc “ của Tố Hữu đã diễn tả sâu sắc tình yêu quê hương đất nước của nhân dân ta . Cùng ca ngợi một dòng tình cảm lớn và cao quý của dân tộc nhưng mỗi bài thơ có nét riêng độc đáo . Bài thơ “ Bên kia sông Đuống “ diễn tả tình yêu cụ thể về một miền quê trù phú và một mảnh đất văn hoá lâu đời . Bài thơ “ Đất nước“  diễn tả khái quát và triết lí về tình yêu đất nước . Bài thơ “ Việt Bắc “ diễn tả tình cảm mới mẻ , tình yêu quê hương cách mạng . “ Dònh suối đổ vào sông, con sông Volgađi ra bể . Lòng yêu nhà , yêu làng xóm , yêu miền quê trở nên tình yêu tổ quốc “ (Êrenbua) . Mỗi bài thơ của Hoàng Cầm , của Nguyễn Đình Thi , của Tố Hữu như những dòng suối trong trẻo mát lành đã đổ vào dòng sông của tình yêu quê hương và góp phần làm nên biển lớn của tình yêu Tổ quốc .
may”. Từ “xao xác gợi âm thanh của những chiếc lá vàng lăn trên phố dài Hà Nội, tiếng thu của phố phường”. “Làm thơ là cân từng một phần nghìn miligram quặng chữ” ( Maiacôpxki ). Nguyễn Đình Thi cũng đã cân nhắc từ ngữ theo tinh thần như thế. “Hơi may” chứ không phải “heo may”, nghĩa là còn nhẹ hơn gió heo may. Tác giả đã miêu tả được không khí rất đặc trưng của Hà Nội trong những ngày đầu thu với những nét tĩnh lặng, buồn và đẹp.
     Mùa thu gợi cho nhà thơ nhớ lại như in hình ảnh của những thanh niên Hà Nội ra đi kháng chiến. Trong lớp người ra đi chắc chắn có tác giả, hồi đó cũng còn rất trẻ:
                     “Người ra đi đầu không ngoảnh lại
                      Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.”
     Những thanh niên Hà Nộ giã từ thủ đô hoa lệ lên đường đi kháng chiến chống Pháp, tư thế thật là dứt khoát: “đầu không ngoảnh lại”. Tư thếdvaf dáng vẻ đó không nói lên sự hờ hững mà thể hiện sự xúc động trong lòng. Người thanh niên Hà Nội ra đi kháng chiến hồi đó, tinh thần gần với người hiệp sĩ. Nhiều nhà thơ cũng đã miêu tả những chàng thanh niên rời Hà Nội đi kháng chiến với tinh thần nghĩa hiệp như vậy
                      “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
                                                          (Quang Dũng )
                      “Những chàng trai chưa trắng nợ anh hùng
                       Hồn mười phương phất phơ cờ đỏ thắm”
                                                          (Chính Hữu)
     Những chàng trai trong bài thơ “Đất nước” ra đi với tinh thần quyết tâm, không bịn rịn thê nhi, nhưng vẫn đầy lưu luyến với Hà Nội thân yêu. “Người ra đi đầu không ngoảnh lại” mà vẫn nghe được âm thanh của những chiếc lá rơi bên thềm nắng:
                     “Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”
Tiết tấu của câu hơi lạ. Nếu đọc theo tiết tấu “Sau lưng thềm / nắng lá rơi đầy” thì ý thơ hơi xô bồ. Lắng nghe nhà thơ Nguyễn Đình Thi đọc, ta nhận ra tiết tấu của câu thơ là:
                    “Sau lưng thềm nắng / lá rơi đầy”
“Thềm nắng” là hình ảnh, ánh sáng, màu sắc của ấn tượng. Tứ thơ thêm thi vị, hợp với hồn thu Hà Nội, cũng hợp với nỗi buồn man mác của buổi chia li. Câu thơ gợi nhớ những câu thơ ấn tượng trong phong trào thơ mới:
                    “Vàng rơi, vàng rơi, thu mênh mông”
                                                                       (Bích Khê)
                    “Những trâu bò thong thả cúi ăn mưa”
                                                                       (Anh Thơ)
Câu thơ cũng gợi nhớ câu thơ ấn tượng trong bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu: “                           Ve kêu rừng phách đổ vàng”
“Người ra đi đầu không ngoảnh lại” mà vẫn nhận biết lá rơi đầy “sau lưng thềm nắng” thì không thể nói hết được lòng yêu quê hương Hà Nội của “người ra đi” sâu thẳm dường nào!

      Nguyễn Đình Thi là nhà thơ có sức nỗ lực phấn đấu cho từng câu thơ, cho sự giàu có bên trong câu thơ. Ông coi thường sự liên kết bên ngoài giữa các câu thơ. Trên con đường nỗ lự phấn đấu ấy, nhà thơ đã để lại những câu thơ hay, những câu thơ dày dặn chất liệu cuộc sống, nặng trĩu tư tưởng và có sức lay động mạnh mẽ tâm hồn người đọc. Mấy câu thơ trong phần mở dầu bài thơ “Đất nước” là thành công mĩ mãn của Nguyễn Đình Thi trong nghệ thuật thơ.


0 Nhận xét